Παρασκευή, 25 Οκτωβρίου 2013

Τα όρια του κόσμου μου είναι τα όρια της γλώσσας μου


Σκηνές από την ταινία The Oxford Murders 







"-Τι είναι εκεί;

-Ένας άνδρας!

- Τι; Είναι νεκρός;

- Όχι κύριε.

Γράφει!

-Επανέλαβε!

-Γράφει,

Κύριε, γράφει σε
ένα σημειωματάριο!"

-Αυτός ο άνδρας δεν
ήταν τρελός.

Έγραφε, με τις οβίδες να περνούν γύρω του,
επειδή δε μπορούσε να περιμένει.

Το περιεχόμενο ήταν πολύ σημαντικό
να το αφήσει για αργότερα.

Έπρεπε να το κάνει όσο το
μυαλό του, του υπαγόρευε.

Δε μπορούσε να το
αφήσει ούτε στιγμή.

Τι ήταν τόσο σημαντικό
που ρίσκαρε τη ζωή του;

Τι έγραφε και δε σηκώθηκε
να τρέξει, όπως οι άλλοι;

Η "Λογικο-Φιλοσοφική Πραγματεία",
ένα από τα σημαντικότερα
φιλοσοφικά κείμενα του 20ου αιώνα.

Αυτός ο στρατιώτης ήταν
ο Λούντβιχ Βιτγκενστάιν,

αυτός που έθεσε
όρια στις σκέψεις μας.

Το αίνιγμα που προσπάθησε
να αποκρυπτογραφήσει
ήταν το εξής:

Μπορούμε να
γνωρίζουμε την αλήθεια;

Όλοι οι μεγάλοι φιλόσοφοι της ιστορίας
διέδιδαν μια βεβαιότητα, που κανείς
δεν μπορεί να αντικρούσει,
όπως "δύο συν δύο ίσον τέσσερα".

Προκειμένου να βρει την αλήθεια,
ο Βιτγκενστάιν χρησιμοποιούσε,
στην πραγματικότητα,
μαθηματική λογική.

Τι καλύτερο
να βρεις μία βεβαιότητα
σε μία αμετάβλητη γλώσσα,
απελευθερωμένη από τα πάθη;

Προχώρησε αργά,
χρησιμοποιώντας εξισώσεις,
με άψογη μέθοδο, έως ότου κατέληξε
σε ένα τρομακτικό συμπέρασμα:

Δεν υπάρχει τέτοια αλήθεια
έξω από τα μαθηματικά.

Δεν υπάρχει τρόπος
να βρεθεί μία απόλυτη αλήθεια, 
ένα αδιάσειστο επιχείρημα,
που να μπορεί να δώσει
απάντηση στην ανθρωπότητα.

Επομένως η φιλοσοφία πέθανε.

Επειδή
"Για ότι δε μπορούμε να μιλήσουμε,
πρέπει να σιωπούμε."

...

Φαίνεται πως κάποιος
επιθυμεί να μιλήσει.

Φαίνεται πως δε συμφωνείτε
με τον Βιτγκενστάιν.

Αυτό σημαίνει ότι είτε βρήκατε
αντιφάσεις στα επιχειρήματα
της πραγματείας, είτε έχετε να
μας πείτε κάποια απόλυτη αλήθεια.

-Πιστεύω στον αριθμό π.

-Με συγχωρείτε, δε σας κατάλαβα.

Τι ήταν αυτό που είπατε
στο οποίο πιστεύετε;

-Στον αριθμό π, στη Χρυσή Τομή,
στην ακολουθία Φιμπονάτσι.

Η ουσία της φύσης είναι μαθηματική

Υπάρχει μια κρυμμένη έννοια
πίσω από την πραγματικότητα.

Όλα είναι οργανωμένα με ένα πρότυπο,
ένα σχέδιο, μια λογική ακολουθία.

Ακόμα και μία
μικροσκοπική χιονονιφάδα
περιλαμβάνει μια αριθμητική
βάση στη δομή της.

Συνεπώς,
αν καταφέρουμε να ανακαλύψουμε
το μυστικό νόημα των αριθμών,
θα μάθουμε τη κρυφή αλήθεια
της πραγματικότητας.

-Εντυπωσιακό!

Μεταφράζοντας τα λόγια του σε
αγγλικά της Βασίλισσας,
βρισκόμαστε αντιμέτωποι
με μια νέα υπεράσπιση των μαθηματικών,

σαν οι αριθμοί να προϋπήρχαν των
ιδεών στην πραγματικότητα.

Δεν είναι κάτι καινούριο.

Αφού το άτομο είναι ανίκανο στη
συμφιλίωση του μυαλού και της ύλης,

τείνει να παρέχει κάποιο
είδος οντότητας στις ιδέες,

επειδή δεν μπορεί να αντέξει την
αντίληψη του αμιγώς αφηρημένου
που υπάρχει μόνο στον εγκέφαλό μας.

Η ομορφιά και η
αρμονία της χιονοστιβάδας.

Πόσο γλυκό!

Η πεταλούδα που κυματίζει τα φτερά της
και προκαλεί έναν τυφώνα στην
άλλη πλευρά του κόσμου.

Ακούμε για δεκαετίες αυτό το
"φαινόμενο της πεταλούδας",
αλλά ποιος είναι σε θέση
να προβλέψει έναν τυφώνα;

Κανείς!

Πείτε μου κάτι...
Που είναι η ομορφιά και
η αρμονία στον καρκίνο;

Τι ωθεί ένα κύτταρο
να αποφασίσει ξαφνικά να
μετατραπεί σε φονική μετάσταση
και να καταστρέψει τα υπόλοιπα
κύτταρα ενός υγιούς σώματος;

Γνωρίζει κανείς;

Όχι.

Επειδή προτιμούμε να
σκεφτόμαστε τις χιονονιφάδες
και τις πεταλούδες παρά τον πόνο,
τον πόλεμο
η αυτό το βιβλίο.

Γιατί;

Επειδή έχουμε την ανάγκη να
σκεφτόμαστε πως η ζωή έχει νόημα,
ότι όλα εξουσιάζονται
από τη λογική
και όχι μόνο κατά τύχη.

Εάν γράψω 2 μετά 4 μετά 6,
νοιώθουμε καλά, γιατί ξέρουμε
ότι ακολουθεί το 8.

Μπορούμε να το προβλέψουμε,
και δεν είμαστε στα χέρια
της μοίρας.

Δυστυχώς, εντούτοις,
δεν έχει να κάνει με την αλήθεια.

Δε συμφωνείτε;

Είναι...

μόνο φόβος.

Λυπηρό...

αλλά έτσι είναι.